Brytyjski łosoś traci certyfikat eko od Soil Association

Soil Association, brytyjska organizacja certyfikująca, po 20 latach wycofuje znak ekologiczny dla hodowlanego łososia. Z przeglądu wynika, że wyniki w zakresie dobrostanu ryb i wpływu na środowisko nie spełniają jej wymagań, a nie widać dowodów, że szybko się to zmieni.

Co ustaliła organizacja

Soil Association przyznaje, że kiedy zaczynała pracę nad certyfikacją łososia, liczyła na system hodowli w morzu zgodny z zasadami produkcji ekologicznej. Miał to być wzbogacony ekosystem dający rybom dobre warunki i ograniczający szkody dla innych gatunków. Z dwuletniego przeglądu certyfikowanych ferm wynika jednak, że śmiertelność ryb i problemy z cierpieniem nie były istotnie mniejsze niż na fermach konwencjonalnych. W 2023 roku na brytyjskich fermach łososia przed odłowem padło rekordowe 17,4 mln ryb.

Helen Browning, CEO organizacji, mówi: „postęp w tym kierunku był znikomy”.

Skala branży i zarzuty krytyków

Hodowla łososia na Wyspach zaczęła się w 1971 roku od 14 ton ryb z zachodniego wybrzeża Szkocji. Dziś branża jest warta około miliarda funtów rocznie, produkuje około 205 tys. ton ryb i zatrudnia w Szkocji 2,5 tys. osób. Łosoś jest najpopularniejszą rybą w brytyjskich rodzinach, które zjadają go około 65 tys. ton rocznie. W tym samym czasie populacja dzikiego łososia atlantyckiego u wybrzeży Wielkiej Brytanii spadła o ponad 70%.

Organizacje takie jak WildFish od dawna twierdzą, że intensywna hodowla łososia jest sprzeczna z ideą produkcji ekologicznej. Wskazują na:

• inwazje wszy morskich przy dużym zagęszczeniu ryb i stosowanie chemicznych środków do ich zwalczania, w tym formaldehydu,
• wysoką śmiertelność ryb w klatkach,
• zanieczyszczenie wód przybrzeżnych odchodami i chemikaliami,
• karmienie ryb paszą z dzikich ryb, w dużej części poławianych u wybrzeży Afryki Zachodniej, co ma uszczuplać tamtejsze zasoby i utrudniać zaopatrzenie miejscowej ludności w żywność.

List otwarty z odmową serwowania łososia z hodowli morskich bez zmian w praktykach podpisało ponad 120 szefów kuchni z 26 krajów. WildFish od dwóch lat domaga się też publikacji raportów z inspekcji ferm. Sąd pierwszej instancji nakazał ich ujawnienie, ale Soil Association odwołuje się od tej decyzji.

Odpowiedź branży

Salmon Scotland, organizacja szkockich producentów, podkreśla, że wycofanie logo Soil Association nie oznacza utraty certyfikatu ekologicznego przyznawanego w systemie rządowym. Według jej rzecznika sektor podlega ponad 1,6 tys. audytów i inspekcji rocznie, zainwestował ponad miliard funtów w zdrowie ryb i nowe technologie, a poziom wszy morskich jest niski i spada w długim okresie.

Część dużych producentów w Europie szuka tańszej paszy. Norweska grupa Lerøy, dostawca sieci Tesco, wprowadziła do karmy łososi z ferm morskich produkty uboczne z drobiu. Tesco twierdzi, że zmniejsza to zależność od zasobów morskich.

Co to oznacza dla polskiego konsumenta

Decyzja dotyczy brytyjskiego certyfikatora i brytyjskich ferm, więc nie zmienia bezpośrednio oznakowania produktów w Polsce. W UE obowiązują własne przepisy o produkcji ekologicznej, które obejmują także akwakulturę, a ekologiczne produkty oznacza się unijnym logo. Sprawa pokazuje jednak, że etykieta „eko” przy rybie z hodowli nie zawsze oznacza to, czego oczekują kupujący.

Łosoś jest popularny także w Polsce, a w sklepach często pochodzi z norweskich ferm, prowadzonych przez firmy działające również w Szkocji. Warto więc czytać etykiety, sprawdzać pochodzenie ryby i sposób jej produkcji oraz pamiętać, że łosoś ze sklepu to zwykle ryba z intensywnej hodowli, a nie z dzikiego połowu.

Źródło: The Guardian – „‘An environmental and welfare disaster’: British salmon loses its organic status”